Sterven en rouwverwerking

Tijdens de therapeutische stervensbegeleiding bieden massages diepgaande ondersteuning. Een voetmassage ondersteunt de essentie van het leven. Leven kenmerkt zich door groei. Leven kent drie opeenvolgende levenstaken: opnemen, verwerken, en loslaten. Op het geestelijk vlak kenmerkt leven zich door de levenscyclus: bewustwording, acceptatie en transformatie.
Door een voetmassage worden de lichamelijke en geestelijke cyclussen beiden ondersteund. Het natuurlijke verloop van het leven en van het sterven wordt gemakkelijker, vloeiender en meer ontspannen.

De houding van de therapeut bepaalt in belangrijke mate het resultaat van de massage. Een professionele houding vraagt om een aanwezig zijn in bewustzijn. De angst voor de dood is een angst die we allemaal onder ogen mogen zien. We mogen de gelijkwaardigheid van sterfelijkheid allemaal aanvaarden.
Niet alleen op het moment waarop we daadwerkelijk sterven. Ook voor die tijd aanbreekt. We hoeven de dood niet te begrijpen… wel de angst voor de dood.

De professionele therapeut laat de houding van waaruit hij of zij masseert ontstaan vanuit eenheid. Eenheid is de plaats van vertrouwen; van vrede. We kunnen vertrouwen uitstralen vanuit een diep respect voor de gelijkwaardigheid van ieders leven. Het is belangrijk te beseffen dat ook de overige leden van de leefwereld van de persoon die stervende is gemasseerd kunnen en mogen worden.
De sfeer van liefde en vertrouwen zal hierdoor op nog breder terrein voelbaar worden. Er ontstaat dan een veel groter draagvlak van veiligheid voor het unieke en buitengewone proces van de persoon die stervende is.

Onverdeelde aandacht

In onze samenwerkingsrelatie met de persoon die stervende is, geven we tijdens het gehele proces van sterven onze onverdeelde aandacht aan de ander. Onverdeelde aandacht wil zeggen: het vermogen om bewust, van moment tot moment, aandacht te schenken.
Onverdeelde aandacht kan gezien worden als een ontmoeting met dat wat er is.

De persoon, die gaat sterven neemt afscheid van het leven. Dit houdt een zeer groot verlies in. Tijdens het verwerken van dit verlies is het ervaren van verdriet een belangrijke emotie. We geven aandacht aan dit verdriet van de ander. We helpen de ander om emotie toe te staan. We ondersteunen de ander in het er laten zijn van diens kwetsbaarheid door een veilige basis te bieden waarop gesteund kan en mag worden.

Onverdeelde aandacht geeft de cliënt de mogelijkheid om zich bewust te worden van de eigen gedachten en gevoelens. De therapeut creëert voor de cliënt de mogelijkheid om te zien wat er werkelijk is. Op deze manier ontstaat er een gelegenheid om het lot te accepteren. Uit acceptatie ontstaat vervolgens de kans op verwerking. Met onverdeelde aandacht ondersteunt de therapeut het vermogen van de cliënt om pijn en lijden te verdragen.

Heldere waarneming

Hoe meer de informatie uit de wereld om ons heen zonder eigen gedachten en gevoelens waargenomen wordt, des te meer ‘onthuld’ zal de waarneming bij ons binnenkomen. We nemen wat om aandacht vraagt helder waar. Het gevolg van onverdeelde aandacht is een heldere waarneming.

De persoon die stervende is ervaart emoties. Deze emoties zijn zuiver omdat ze in het hier en nu waargenomen worden als gevolg van de huidige situatie. We kunnen in het huidige moment, de persoon die gaat sterven, ondersteunen in het ervaren van deze emoties. Onze onverdeelde aandacht geeft erkenning. En erkenning van dat wat er is geeft ontkramping. We ontspannen altijd in de waarheid van wat er werkelijk is: het lot, dat aangeeft dat het leven zal eindigen. Waarheid die we bewust zien ontspant, hoe moeilijk die waarheid ook is.

De ondersteuning krijgt vorm door samen te kijken naar wat er werkelijk is. Bijvoorbeeld verdriet om verlies. Door met onverdeelde aandacht oordeelloos aanwezig te zijn tijdens het sterfproces erkennen we alle gedachten en gevoelens (de kwetsbaarheid). Het lijkt voor degene die sterft vaak een onmogelijke taak om tot aanvaarding te komen van zijn of haar lot. We kunnen een steun zijn wanneer wij dit lot van die persoon voor waar nemen letterlijk als waar te accepteren. We bieden zo een draagvlak (de kracht) voor de persoon die sterft om te kijken naar de waarheid van zijn of haar lot.

Het loslaten

Het aanspreken van de energie van het hart is altijd vanuit het hier en nu beschikbaar. Het hart heeft als kernkwaliteit: vrijheid. We ondersteunen de persoon die stervende is in het nemen van de pijn, stap voor stap, in het nu. Het doel is om, keer op keer, terug te keren naar een gevoel van vrede. Met een open hart kunnen de emoties, die er in dit moment zijn, toegelaten en omarmd worden. Wanneer de persoon die sterft helder heeft dat de dood werkelijk zal komen dan kan deze waarheid in het denken en voelen toegelaten worden. Deze acceptatie is het begin van het verwerken van wat er is. Het beleven van ervaring geeft aan alle emoties de ruimte om geuit te worden. Losgelaten te worden, naar buiten gebracht te worden. Heling is dan het zich vrij maken van beklemmende gedachten en emoties. Er komt ruimte voor het gevoel “ik voel me vrij om te sterven” en “ik ben in vrede met mijn lot”.

Loslaten bij sterfproces vanuit de Traditionele Chinese Geneeskunst
Bij het stervensproces en zeker in het laatste stadium masseer je niet meer met de intentie om het persoonlijke systeem te activeren maar richt je je op het loslaten. Via speciale massages uit de module stervensbegeleiding en rouwverwerking kun je je daarop richten. Deze massages zijn zorgvuldig opgebouwd vanuit onder andere de aspecten van Yin en Yang.

Via het meridiaanpunt: nier 1, anker je de Yang in het lichaam, hoe meer de Yang helemaal in het lichaam zit, hoe beter hij kan vertrekken met de laatste adem. De Yang verdwijnt uit de 5 elementen om terug te keren tot de hemel. Dat gebeurt via de laatste ademhaling, de Yang is dan direct vertrokken naar zijn oorsprong.
De long ademt voor de laatste keer uit en de Yang gaat dan vanuit de nier in één beweging via het hart naar de oorsprong.